Na de bevalling

Binnenkort is hier meer informatie te vinden over dit onderwerp.

 

Algemene vragen

Stress kan inderdaad een belangrijke trigger kan zijn voor astmaklachten en dit is niet altijd bekend. Het is meteen ook een hele lastige vraag, omdat de uitleg erachter niet zo eenvoudig is.

Om te beginnen is het goed te weten wat stress nou eigenlijk is. Stress is op veel manieren gedefinieerd in de wetenschappelijke literatuur. Een van de meest voorkomende psychologische definities is dat stress optreedt wanneer bepaalde stressoren het aanpassingsvermogen of het vermogen om ermee om te gaan op de proef stellen. Stressoren zijn als het ware de veroorzakers van stress, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen acute en chronische stressoren. Acute stressoren hebben een beperkte duur, meestal met een duidelijk begin en eind. Chronische stressfactoren zijn daarentegen langer durende problemen die langdurige reacties oproepen en die vaak geen duidelijk eindpunt in zicht hebben. Beide zijn in verband gebracht met veranderingen in verschillende immuunparameters bij mensen. Deze veranderingen variëren afhankelijk van het type stressfactor en of de persoon gezond is of lijdt aan ziekten, zoals astma.

Hoe werkt dat nou precies: de rol van stress bij astma? De gedachte is dat stress van invloed is op de ontstekingsreactie van de luchtwegen, die bij astma ontstaat als reactie op omgevingsfactoren (prikkels). Door de invloed van stress op die ontstekingsreactie kunnen er vaker, langduriger en ernstiger astmaklachten ontstaan. Waarschijnlijk spelen verschillende routes in je lijf een rol, zoals via de bijnieren en het autonome zenuwstelsel. Stress kan je autonome zenuwstelsel triggeren, welke onder andere betrokken is in  de aansturing van de gladde spieren rondom de luchtwegen maar ook in de activatie van bepaalde cellen en mechanismen die een rol spelen bij het immuunsysteem. Stress zorgt er tevens voor dat je bijnieren cortisol gaan aanmaken; het hormoon cortisol kan aan verschillende receptoren binden waardoor er immunologische mechanismen worden ‘aangezet’ die een rol kunnen spelen bij de luchtwegontsteking bij astma. Het is dus een ingewikkeld verhaal, waarbij verschillende mechanismen een rol spelen.

Er zijn heel veel situaties die stress kunnen geven, denk het plannen van een bruiloft, het ondergaan van een toets of examen, zorgen die er zijn in je thuissituatie, problemen in relationele sfeer, rouw of verdriet. Maar ook ziekte zoals een longontsteking of een gebroken been geeft stress voor je lijf. Al deze in meer of mindere mate stressvolle situaties vragen een reactie van je lichaam, waarbij er allerlei processen in gang worden gezet die, zoals hierboven beschreven, dus ook de mate van ontsteking in de luchtwegen bij astma kunnen beïnvloeden.
Dan zijn er ook nog acute stress situaties zoals wanneer iemand je laat schrikken bijvoorbeeld, of wanneer je ineens erg hard moet lachen. Dit kunnen zelfs directe prikkels zijn voor de luchtwegen en in het acute moment astmaklachten geven.
Langdurige stress kan zorgen voor meer emotionele schommelingen, die op hun beurt weer stressvol zijn en een directe trigger voor het astma kunnen zijn. Langdurige stress zorgt ook voor een toegenomen spierspanning, een snellere hartslag en ademhalingsdysregulatie. Daarnaast is stress een echte energieverbruiker; het veroorzaakt vaak moeheid. Allemaal factoren die niet gunstig zijn voor een goede astmacontrole.

Hoe ga je hier nou het beste mee om? De situatie waar je in zit kun je vaak niet zomaar veranderen, wel heb je de keuze in hoe je daar mee om gaat en of je daar eventueel hulp bij in kunt schakelen.
Tijdens een stressvolle periode kan het soms nodig zijn om je onderhoudsmedicatie voor je astma tijdelijk op te hogen. Een gezonde leefstijl met een gezond dieet, voldoende beweging en voldoende slaap maakt dat je lijf beter met stres kan omgaan. Een goede dagstructuur, een goede energieverdeling over de dag en voldoende momenten van ontspanning zijn ook erg helpend. Dit kun je allemaal verwerken in je persoonlijk astma actieplan.

Tot slot zou je ervoor kunnen kiezen wat tips en trucs in te winnen bij zorgprofessionals die jou zouden kunnen helpen. Zo kan een behandeling bij een fysiotherapeut helpend zijn in het leren ontspannen en goede ademhalingstechnieken te blijven toepassen. Een coachend iemand kan helpen juiste keuzes te maken in lastiger tijden, zoals een psycholoog of een maatschappelijk werker, of misschien de praktijkondersteuner bij de huisarts.

Marieke Drijver
Longarts NAD

Het astma actieplan stel je samen met je zorgverlener op. Het is een stappenplan, waarin staat hoe je een verergering van je astmaklachten herkent en wat je hieraan zelf kunt doen. Het astma actieplan geeft een overzicht met vragen dat is opgedeeld in verschillende zones, van groen via geel en oranje naar rood. De kleuren staan voor hoe u zicht voelt.

  • De groene zone beschrijft de stabiele situatie die voor u ‘normaal’ is.
  • De gele zone is de situatie waarin de klachten iets toenemen. Dit is het moment waarop u actie moet ondernemen.
  • In de oranje zone houden de klachten uit de gele zone meer dan twee dagen aan. Direct contact met de zorgverlener is dan belangrijk.
  • De rode zone beschrijft de situatie waarin uw gezondheidssituatie ernstig verslechterd. U moet direct contact opnemen met het ziekenhuis.

Heb je nog geen astma actieplan? Vraag je zorgverlener om deze samen met je op te stellen.

Een rustige ademhaling kan je helpen om de paniek die je mogelijk voelt te verminderen. Een rustige buikademhaling kan je helpen om te ontspannen.
Door rustig te ademen wordt er in je lichaam aan je parasympatische systeem het signaal gegeven waardoor je ademfrequentie omlaag gaat en je hartslag rustiger wordt, daarnaast heeft het een positief effect op het aantal stresshormonen in je lichaam op dat paniekmoment.

Het kan helpen een ontspannen houding in lig of in zit aan te nemen en je hand op je buik te leggen. Je brengt je aandacht naar je buik en probeert je uitademing wat te verlengen. Sommige mensen vinden het prettig te tellen bv 4 seconden in 7 a 8 seconden uit.
Voor anderen helpt het naar rustige muziek te luisteren, het is belangrijk dat je kijkt wat voor jou het beste werkt. Neem hier rustig de tijd voor.

Het is belangrijk dat je vertrouwd bent met de oefeningen die je bij benauwdheid kunt toepassen en deze dus ook ieder keer weer oefent.

Als je onder behandeling bent bij een fysiotherapeut kun je vragen om ademhalingsoefeningen en deze dan samen door te nemen zodat je een paar oefeningen hebt die je kunt gebruiken.

Elsa Gerretsen, fysiotherapeut NAD

Vragen en Antwoorden

Antwoorden op vele vragen

Infortmatie

Ontvang de nieuwsbrief