Het RS-virus en (ernstig) astma: risico’s, baby’s en preventie

Het Respiratoir Syncytieel virus (RS-virus) is een veelvoorkomend verkoudheidsvirus dat voor mensen met (ernstig) astma extra gevaarlijk kan zijn. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een zware besmetting met dit virus op jonge leeftijd de kans op het ontwikkelen van astma sterk vergroot. Er bestaan veilige vaccins en prikken die de kans op ernstige klachten en longschade flink verkleinen. Hieronder worden deze thema’s uitgewerkt.

Wat is het RS-virus?

· Het Respiratoir Syncytieel virus is een zeer besmettelijk virus dat infecties aan de luchtwegen veroorzaakt. Het virus komt vooral voor in de wintermaanden.

· Bij gezonde volwassenen en oudere kinderen veroorzaakt het virus meestal alleen een milde verkoudheid.

· Bij baby’s, ouderen en mensen met een zwakke weerstand kan het virus dieper in de longen terechtkomen, wat leidt tot benauwdheid of een longontsteking.

Het RS-virus kan astma veroorzaken bij baby’s

Medisch onderzoek toont aan dat baby’s die in hun eerste levensmaanden zo ziek worden van het RS-virus dat ze naar het ziekenhuis moeten, tot wel drie keer meer risico lopen om later astma te ontwikkelen. Het virus kan de jonge longen en het afweersysteem namelijk blijvend veranderen.

Het RS-virus bij baby’s

Het RS-virus is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van ernstige luchtweginfecties en ziekenhuisopnames bij jonge baby’s. Omdat hun luchtwegen nog heel nauw zijn, kan een simpele infectie snel omslaan in benauwdheid of longontsteking.

Bij oudere kinderen en volwassenen blijft het virus meestal beperkt tot de bovenste luchtwegen (een gewone neusverkoudheid). Bij baby’s jonger dan één jaar zakt het virus echter vaak af naar de lagere luchtwegen. Dit kan leiden tot:

· Bronchitis: een heftige ontsteking van de kleinste vertakkingen van de longen.

· Slijmophoping: de dunne buisjes in de longen raken snel verstopt door taai slijm of zwelling.

· Drinkproblemen: door extreme benauwdheid raakt een baby uitgeput en kan hij niet meer goed drinken, wat de belangrijkste reden is voor een ziekenhuisopname.

Hoe kunnen ouders een besmetting voorkomen?

Volledige isolatie is onmogelijk, maar ouders kunnen de kans op een ernstig verloop minimaliseren via twee wegen: medische immunisatie (vaccinaties) en hygiënemaatregelen.

Beschikbare vaccins en preventieve prikken

Er is geen medicijn dat het RS-virus kan doden. Artsen kunnen alleen de klachten bestrijden (zoals het geven van extra zuurstof). Sinds enkele jaren zijn er wel preventieve middelen beschikbaar die ernstige ziekte voorkomen.

Voor baby’s en zwangere vrouwen

· De RSV-prik voor baby’s (Beyfortus via het Rijksvaccinatieprogramma): sinds september 2025 krijgen baby’s in hun eerste levensjaar deze prik aangeboden. Dit is strikt genomen geen traditioneel vaccin, maar een immunisatie met kant-en-klare afweerstoffen. Het beschermt de baby direct gedurende het gehele winterseizoen (circa 5 tot 6 maanden) en verlaagt de kans op een ziekenhuisopname met tachtig procent. Hierdoor daalt ook de kans op latere astma.

o Baby’s geboren tussen april en september krijgen de prik in de herfst (september/oktober), net voor het virus oplaait.

o Baby’s geboren tussen oktober en maart krijgen de prik binnen twee weken na hun geboorte.

· Vaccinatie tijdens de zwangerschap (Abrysvo): Aanstaande moeders kunnen er (op eigen kosten) voor kiezen zich tussen week 24 en 36 te laten vaccineren. De moeder maakt dan zelf afweerstoffen aan en geeft deze via de navelstreng door aan de ongeboren baby. De baby is hierdoor na de geboorte direct de eerste maanden beschermd. Vaccinatie na de geboorte met Beyfortus is dan meestal niet meer nodig.