Het RS-virus en (ernstig) astma

Het Respiratoir Syncytieel virus (RS-virus) is een veelvoorkomend verkoudheidsvirus dat voor mensen met (ernstig) astma extra gevaarlijk kan zijn. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een zware besmetting met dit virus op jonge leeftijd de kans op het ontwikkelen van astma sterk vergroot. Er bestaan veilige vaccins en prikken die de kans op ernstige klachten en longschade flink verkleinen. Hieronder worden deze thema’s uitgewerkt.

Wat is het RS-virus?

Het Respiratoir Syncytieel virus is een zeer besmettelijk virus dat infecties aan de luchtwegen veroorzaakt. Het virus komt vooral voor in de wintermaanden.

· Bij gezonde volwassenen en oudere kinderen veroorzaakt het meestal alleen een milde verkoudheid.

· Bij baby’s, ouderen en mensen met een zwakke weerstand kan het virus dieper in de longen terechtkomen, wat leidt tot benauwdheid of een longontsteking.

De link tussen het RS-virus en astma

Het RS-virus en (ernstig) astma hebben op verschillende manieren met elkaar te maken:

· Het virus veroorzaakt astma-aanvallen: mensen die al astma hebben, bezitten gevoeligere luchtwegen. Als zij besmet raken met het RS-virus, zwellen de slijmvliezen in de luchtwegen sneller op en produceren ze extra slijm. Dit veroorzaakt ernstige benauwdheid die een astma-aanval uit kan lokken.

· Verstoring van de werking van biologicals: veel mensen met (ernstig) astma gebruiken biologicals zoals Omalizumab, Mepolizumab of Benralizumab. Goed om te weten: deze geavanceerde medicijnen remmen de werking of effectiviteit van een RS-vaccin gelukkig niet. Wel kan het virus de longen zo zwaar belasten dat de vertrouwde astmabehandeling tijdelijk de controle verliest. De biologicals kunnen de plotselinge, heftige ontsteking door het virus dan niet meer in de hand houden. Overleg altijd met je longverpleegkundige, huisarts of longarts of het verstandig is om je biological te gebruiken als je vermoedt dat je het RS-virus hebt.

· Tijdelijke ongevoeligheid voor prednison: een ander groot risico van het RS-virus is dat het zorgt voor acute steroïden-resistentie. Dit betekent dat de luchtwegen tijdens de infectie tijdelijk veel minder goed reageren op ontstekingsremmers. Zelfs hoge doseringen inhalatiecorticosteroïden of een stootkuur prednison slaan dan minder goed aan. Dit maakt het extreem moeilijk om een opvlammende astma-aanval snel af te laten nemen.

· Gevaar voor longfalen en de IC: waar iemand zonder astma bij een zware RS-besmetting op een reguliere verpleegafdeling belandt, ligt dat risico bij iemand met (ernstig) astma helaas anders. De combinatie van uitgeputte longen, een

zware virusinfectie en medicatie die minder goed aanslaat, vergroot de kans op acute respiratoire insufficiëntie (longfalen). Het risico op een IC-opname met intensieve beademing is voor deze specifieke patiëntengroep dan ook een reëel gevaar.

· Het virus kan astma veroorzaken bij baby’s: medisch onderzoek toont aan dat baby’s die in hun eerste levensmaanden zo ziek worden van het RS-virus dat ze naar het ziekenhuis moeten, tot wel drie keer meer risico lopen om later astma te ontwikkelen. Het virus kan de jonge longen en het afweersysteem namelijk blijvend veranderen.

Beschikbare vaccins en preventieve prikken

Er is geen medicijn dat het RS-virus kan doden. Artsen kunnen alleen de klachten bestrijden (zoals het geven van extra zuurstof). Sinds enkele jaren zijn er wel preventieve middelen beschikbaar die ernstige ziekte voorkomen.

Voor ouderen en risicogroepen (60+ en 75+)

Er zijn goedgekeurde vaccins voor volwassenen. Medisch onderzoek bevestigt dat deze vaccins veilig en effectief zijn. Ze zorgen voor minder complicaties en minder astma-aanvallen bij mensen met astma.

De Gezondheidsraad adviseert deze vaccinatie voor mensen vanaf 75 jaar en voor kwetsbare 60-plussers met ernstige longziekten. Ouderen met ernstig astma behoren door hun kwetsbaarheid direct tot deze medische doelgroep.

Belangrijke kanttekening van de Gezondheidsraad De exacte beschermingsduur van het vaccin bij ouderen is nog niet volledig bekend. De werking neemt na een aantal jaar af, waardoor in de toekomst mogelijk herhaalprikken nodig zijn.

Omdat de overheid nog onderzoekt hoe vaak deze prik herhaald moet worden en hoe dit past binnen de andere vaccinatierondes (zoals de griepprik), is er op dit moment nog geen gratis landelijk vaccinatieprogramma voor ouderen. Ouderen met ernstig astma kunnen de prik wel al op eigen kosten of via hun arts of longarts aanvragen. Het beste moment hiervoor is het vroege najaar (oktober/november), vlak voor het RS-seizoen begint.

Juist vanwege de stapeling van risico’s is preventie door middel van tijdig vaccineren en een strak actieplan in overleg met de longarts bij ernstig astma erg belangrijk.