Nieuws

Algemeen | 4 mrt 2018

Gestreste bacterie neemt zichzelf de maat.

Als E. coli bacteriën zich onprettig voelen, gaan ze in stress-mode en stellen ze de celdeling uit. In de tussentijd groeien ze door tot lange slierten. AMOLF-onderzoekers ontdekten dat de bacteriën ’weten’ hoe lang ze dan zijn, waardoor ze eiwitringen kunnen verplaatsen naar de plekken waar ze moeten delen als de stress voorbij is. De onderzoekers publiceren hun bevindingen op 1 maart 2018 in het vaktijdschrift Current Biology.
“Naar de groei en deling van E. coli wordt wereldwijd veel onderzoek gedaan, maar dat gebeurt meestal onder ideale laboratoriumcondities”, vertelt Martijn Wehrens, promovendus in de groep van Sander Tans op AMOLF. “De echte wereld is natuurlijk niet ideaal, maar bevat allerlei stressfactoren. Hoge temperaturen, antibiotica of gebrek aan voedsel kunnen ervoor zorgen dat E. coli anders groeit dan onder ideale omstandigheden.”

Slierten
Normaal verdubbelt E. coli voorafgaand aan de celdeling in ongeveer een uur zijn lengte. Dan verschijnt er een ringvormige eiwitstructuur op de celwand die zorgt dat de bacterie zich netjes in tweeën deelt. Onder stress blijft de bacterie groeien, maar deelt hij zich niet. De bacterie wordt sliertvormig en kan tot meer dan twintig keer zo lang worden als normaal. “Zo’n lange E. coli-bacterie bevat meerdere kopieën van het DNA. Als de stress-situatie voorbij is, begint de sliert zich meerdere keren achter elkaar te delen”, vertelt Wehrens, die in zijn experimenten E. coli-cellen blootstelde aan stressfactoren zoals antibiotica of een hoge temperatuur. “We zagen een bijzonder patroon van celdelingen dat samenhangt met de lengte van een normale cel. De afstand tussen twee posities voor celdelingen was precies twee maal de normale cellengte. Alsof E. coli er zelf een liniaal langs legde.”

Verspringende liniaal
Om het delingsproces van E. coli na stress beter te begrijpen, deed Wehrens ook experimenten met fluorescent gelabelde eiwitten. De ringvormige eiwitstructuur die de cellen deelt, bleek inderdaad op specifieke posities op te lichten. “Tot onze verbazing blijven die deelringen niet zitten op de plek waar ze ontstaan. Wanneer de cellen langer worden, verdwijnen de ringen plotseling om op een andere plek weer gevormd te worden”, zegt Wehrens. “Dat verdwijnen en op een andere plek weer verschijnen is precies wat nodig is om de afstand tussen twee deelringen altijd op twee normale cellengtes te houden.”

Het bleek dat deze dynamische liniaal geregeld wordt door weer een ander eiwit-systeem. “Het zogenoemde Min-systeem speelt bij de deling van gewone E. coli-bacteriën een bijrol. Het zorgt vooral dat er geen piepkleine celletjes worden gevormd”, vertelt de promovendus. “In sliertvormige E. coli-bacteriën blijkt het Min-systeem veel meer te doen. De eiwitclusters bewegen zich in de lange bacterie op een manier die lijkt op de trilling in een vioolsnaar (een staande golf). Op bepaalde plekken varieert de concentratie Min-eiwitten in de tijd, en op andere plekken verschijnen ze helemaal niet. Bij een trillende snaar hebben de plekken zonder trillingen een zeer precieze afstand en dat geldt ook voor de plekken waar geen Min-eiwitten zitten in een lange E. coli sliert. Dit zijn precies de plekken waar de bacterie zich deelt. Het Min-systeem werkt dus als een liniaal waarmee de cel als het ware zijn grootte meet en ‘weet’ waar hij moet delen.”

De resultaten laten zien dat E. coli-bacteriën met een systeem van liniaaleiwitten en deelringen niet alleen in gunstige omstandigheden heel nauwkeurig hun formaat kunnen meten en reguleren. Wehrens: “Nu we zien dat dit mechanisme juist bij het herstellen van stress voor E. coli een onmisbare rol blijkt te spelen, begrijpen we beter hoe bacteriën overleven in stressvolle situaties, zoals wanneer ziekteverwekkende bacteriën worden aangevallen door het immuunsysteem of een antibioticakuur. Het groeien tot slierten is geen bewijs van onvermogen, maar een doelmatig regulatiesysteem dat zorgt dat bacteriën gecontroleerd langer kunnen worden, maar ook weer op de juiste wijze korter.”

 

Bron: blikopnieuws.nl

Algemeen | 17 nov 2019

8 vragen over de griep

Koorts, koude rillingen, hoofdpijn, keelpijn en spierpijn. Allemaal symptomen die bij de griep horen. Heb jij er last van? Acht veelgestelde vragen over griep én de antwoorden op een rij.

Algemeen | 15 nov 2019

Wat moet je doen als je verkouden bent?

De winter komt eraan. En dat betekent: snotteren en verstopte neuzen. Wat te doen bij verkoudheid? Huisarts Edwin de Vaal geeft antwoord.

Algemeen | 13 nov 2019

‘Wees je bewust van de gezondheidsgevolgen van houtrook’

De overheid geeft vanaf 1 november een zogenoemd ‘stookalert’ af zodra het wegens weersomstandigheden en luchtkwaliteit ongezond is om de kachel aan te steken. Het Longfonds ziet dit als een begin van bewustwording. “Mensen moeten zich bewust zijn dat hout stoken tot gezondheidsproblemen kan leiden. Niet alleen voor mensen met een longziekte, maar voor iedereen. Oók voor de houtstoker zelf”, zegt directeur Michael Rutgers. Vijf vragen over houtrook.

Algemeen | 10 nov 2019

Hoe weet je of je allergisch bent voor huisstofmijt?

Huisstofmijten zijn de belangrijkste verwekkers van allergische reacties veroorzaakt door dieren in onze woning. Naar schatting is zowat 10 % van de bevolking allergisch voor huisstofmijt.

Algemeen | 8 nov 2019

Nivel: E-health is onmisbaar onderdeel van gezondheidszorg geworden

Utrecht, Zorgverleners zijn overwegend enthousiast over e-health. Toch is het aanbod in e-health groter dan het gebruik ervan. E-health kan leiden tot een afname van de werkdruk als de randvoorwaarden goed zijn. De tijd is rijp om samen handen en voeten te geven aan een betere inbedding van e-health in de zorg

Algemeen | 6 nov 2019

Bruins wil dat groothandels medicijnvoorraad voor vijf maanden aanhouden

Groothandels en firma’s moeten volgens minister Bruno Bruins (Medische Zorg) voortaan zoveel medicijnen op voorraad hebben dat ze vijf maanden aan de vraag kunnen voldoen. Bruins gaat de komende tijd afspraken maken om de medicijntekorten snel weg te werken.

Ontvang de nieuwsbrief