Nieuws

Algemeen | 4 mrt 2018

Gestreste bacterie neemt zichzelf de maat.

Als E. coli bacteriën zich onprettig voelen, gaan ze in stress-mode en stellen ze de celdeling uit. In de tussentijd groeien ze door tot lange slierten. AMOLF-onderzoekers ontdekten dat de bacteriën ’weten’ hoe lang ze dan zijn, waardoor ze eiwitringen kunnen verplaatsen naar de plekken waar ze moeten delen als de stress voorbij is. De onderzoekers publiceren hun bevindingen op 1 maart 2018 in het vaktijdschrift Current Biology.
“Naar de groei en deling van E. coli wordt wereldwijd veel onderzoek gedaan, maar dat gebeurt meestal onder ideale laboratoriumcondities”, vertelt Martijn Wehrens, promovendus in de groep van Sander Tans op AMOLF. “De echte wereld is natuurlijk niet ideaal, maar bevat allerlei stressfactoren. Hoge temperaturen, antibiotica of gebrek aan voedsel kunnen ervoor zorgen dat E. coli anders groeit dan onder ideale omstandigheden.”

Slierten
Normaal verdubbelt E. coli voorafgaand aan de celdeling in ongeveer een uur zijn lengte. Dan verschijnt er een ringvormige eiwitstructuur op de celwand die zorgt dat de bacterie zich netjes in tweeën deelt. Onder stress blijft de bacterie groeien, maar deelt hij zich niet. De bacterie wordt sliertvormig en kan tot meer dan twintig keer zo lang worden als normaal. “Zo’n lange E. coli-bacterie bevat meerdere kopieën van het DNA. Als de stress-situatie voorbij is, begint de sliert zich meerdere keren achter elkaar te delen”, vertelt Wehrens, die in zijn experimenten E. coli-cellen blootstelde aan stressfactoren zoals antibiotica of een hoge temperatuur. “We zagen een bijzonder patroon van celdelingen dat samenhangt met de lengte van een normale cel. De afstand tussen twee posities voor celdelingen was precies twee maal de normale cellengte. Alsof E. coli er zelf een liniaal langs legde.”

Verspringende liniaal
Om het delingsproces van E. coli na stress beter te begrijpen, deed Wehrens ook experimenten met fluorescent gelabelde eiwitten. De ringvormige eiwitstructuur die de cellen deelt, bleek inderdaad op specifieke posities op te lichten. “Tot onze verbazing blijven die deelringen niet zitten op de plek waar ze ontstaan. Wanneer de cellen langer worden, verdwijnen de ringen plotseling om op een andere plek weer gevormd te worden”, zegt Wehrens. “Dat verdwijnen en op een andere plek weer verschijnen is precies wat nodig is om de afstand tussen twee deelringen altijd op twee normale cellengtes te houden.”

Het bleek dat deze dynamische liniaal geregeld wordt door weer een ander eiwit-systeem. “Het zogenoemde Min-systeem speelt bij de deling van gewone E. coli-bacteriën een bijrol. Het zorgt vooral dat er geen piepkleine celletjes worden gevormd”, vertelt de promovendus. “In sliertvormige E. coli-bacteriën blijkt het Min-systeem veel meer te doen. De eiwitclusters bewegen zich in de lange bacterie op een manier die lijkt op de trilling in een vioolsnaar (een staande golf). Op bepaalde plekken varieert de concentratie Min-eiwitten in de tijd, en op andere plekken verschijnen ze helemaal niet. Bij een trillende snaar hebben de plekken zonder trillingen een zeer precieze afstand en dat geldt ook voor de plekken waar geen Min-eiwitten zitten in een lange E. coli sliert. Dit zijn precies de plekken waar de bacterie zich deelt. Het Min-systeem werkt dus als een liniaal waarmee de cel als het ware zijn grootte meet en ‘weet’ waar hij moet delen.”

De resultaten laten zien dat E. coli-bacteriën met een systeem van liniaaleiwitten en deelringen niet alleen in gunstige omstandigheden heel nauwkeurig hun formaat kunnen meten en reguleren. Wehrens: “Nu we zien dat dit mechanisme juist bij het herstellen van stress voor E. coli een onmisbare rol blijkt te spelen, begrijpen we beter hoe bacteriën overleven in stressvolle situaties, zoals wanneer ziekteverwekkende bacteriën worden aangevallen door het immuunsysteem of een antibioticakuur. Het groeien tot slierten is geen bewijs van onvermogen, maar een doelmatig regulatiesysteem dat zorgt dat bacteriën gecontroleerd langer kunnen worden, maar ook weer op de juiste wijze korter.”

 

Bron: blikopnieuws.nl

Algemeen | 17 okt 2018

“ Zorg voor patiënten met ernstig astma is ondergeschoven kindje”

Marjo Poulissen, als projectleider zorg werkzaam bij de Vereniging Nederland-Davos is geïnterviewd voor De Eerstelijns-magazine.

Algemeen | 15 okt 2018

Steeds minder mensen halen de griepprik

Utrecht, In 2017 hebben opnieuw minder mensen de griepprik gehaald dan het jaar ervoor. Sinds 2008 daalt het aantal personen dat gevaccineerd wordt elk jaar met een paar procent. Van de mensen met een hoog risico op complicaties bij griep – door hun leeftijd of door een medische aandoening – haalde in 2008 nog 72% de griepprik; in 2017 was dit nog maar 50%. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel.

Algemeen | 13 okt 2018

Houdbaarheid komt te staan op bijna alle medicijnen

Op bijna alle medicijnen die zonder recept verkrijgbaar zijn, staat binnenkort hoelang je het aangebroken middel kunt gebruiken.

Algemeen | 11 okt 2018

Nederland organiseert conferentie tegen antibioticaresistentie

Nederland organiseert in april 2019 samen met de Wereldgezondheidsorganisatie een internationale conferentie over het tegengaan van antibioticaresistentie, zo heeft minister Bruno Bruins (Medische Zorg) vrijdag bekendgemaakt.

Algemeen | 9 okt 2018

Patiëntenfederatie: ‘Apotheken negeren vaak voorschrift specifiek medicijn’

Zelfs als artsen voor patiënten een specifiek medicijn voorschrijven, zouden apotheken vaak een ander middel met dezelfde werkzame stof verstrekken, blijkt dinsdag uit een peiling van Patiëntenfederatie Nederland. Sommige patiënten kunnen gevoelig zijn voor een wisseling van medicijnen, waarschuwt de organisatie.

Algemeen | 8 okt 2018

Publieksavond Dag dokter…

Dag dokter… Is de dokter straks digitaal? Publieksavond maandag 29 oktober 2018, 19.00 – 21.30 uur Auditorium Radboudumc, Geert Grooteplein 15, NIjmegen  Toegang gratis.Digitaal is overal. We doen bankzaken online, scannen zelf in de supermarkt en boeken een reis op onze smartphone. In de zorg lijkt het niet zo hard te gaan. Het ziekenhuis stuurt nog brieven met de post en voor elk gesprek maak je een afspraak. Maar ook de zorg digitaliseert snel. Het online dossier rukt op en steeds meer patiënten kunnen via internet bij hun dokter terecht. In Amerika verplaatst het ziekenhuis zich al naar de supermarkt. Wat kunnen we nog meer verwachten?
Hebben we straks nog wel dokters nodig?

Ontvang de nieuwsbrief